گفت‏وگو با سرپرستان تیم‏های اول مسابقات شناورهای هوشمند

سرپرست تیم اورنج: انگیزه‏کشی شد
بهزاد جانی‏زاده، سرپرست تیم شناور هوشمند اورنج (از دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل)، در ابتدای گفت‏وگوی خود با خبرنگار مارین نیوز به معرفی این تیم پرداخت و گفت: تیم ما در این دوره شامل 8 نفر و در قالب دو کارگروه مکانیک و برق بود. در قسمت مکانیک اعضای تیم شامل آقایان امین خراسانی، ابوالفضل رمضان‏زاده، سپهر رمضانی و میلاد شفیعی و در قسمت برق شامل آقایان رشید بهداروند و جلال جلالی بودند.

به گفته وی، دکتر بهروز شفقت، از اعضای هیأت علمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، نیز مشاوره علمی تیم را برعهده داشته است.

وی در مورد ویژگی‏های شناور هوشمند اورنج توضیح داد: بدنه این شناور از فایبرگلاس استفاده کردیم که ذاتا به صورت آب‏بند است و باعث می‏شود نیازی به آب‏بندی دوباره عرشه نداشته باشیم. مسأله بعدی، بحث هوشمندسازی شناور بود که در این بخش بوسیله ماژول‏های GPS و کامپس مسیرهایی را که در تست‏های مسابقه تعیین شده بود، کار کردیم و جواب خوبی هم گرفتیم.

وی افزود: با توجه به تندرو بودن شناور، پایداری آن در سرعت بالا باید خیلی زیاد باشد. ما در این بخش و در جهت تعیین ابعاد بدنه، به وسیله تحلیل‏های هیدرواستاتیکی و هیدرودینامیکی به ابعاد و زوایای خاصی رسیدیم. همچنین، برای پایداری بیشتر از خطوط بدنه‏ای به نام Spare Rail و Spare China استفاده کردیم و توانستیم پایداری شناور را بهبود ببخشیم. ما شناور را برای سرعت 10 متر بر پانیه طراحی کرده بودیم که نهایتا به سرعت‏های 8 و 9 متر بر ثانیه رسیدیم.

وی همچنین هزینه ساخت شناور اورنج را حدود 4 میلیون تومان اعلام کرد و با بیان اینکه «حمایت مالی دانشگاه نوشیروانی بابل از تیم اورنج بخوبی انجام شد»، گفت: تست‏های شناور هم در یکی از سدهای استان مازندران انجام گرفت؛ که ما بیش از 7 ماه را برای تست‏های خود اختصاص دادیم.

سرپرست تیم اورنج در ادامه این گفت‏وگو روند برگزاری مرحله نهایی مسابقات شناورهای هوشمند را «برخلاف انتظار» توصیف کرد و گفت: تأخیر حدود 9 ماهه در برگزاری مسابقات ایراد اول بود. ضمن آنکه در دور نهایی هم، تست‏های مسابقه، با آنچه قبلا به صورت مکتوب به ما داده شده بود؛ فرق می‏کرد.

وی همچنین با اعتراض به معرفی دو تیم بعنوان مقام اول تأکید کرد: ما از این موضوع گله داریم. تیم‏های حاضر در مسابقات نیز دیدند که فاصله ما با دیگر تیم‏ها بسیار زیاد بود.

جانی‏زاده توضیح داد: اصلی‏ترین رقیب ما تیم دانشگاه صنعتی اصفهان بود که در تست‏هایی که با دستگاه کنترل انجام می‏شد، تقریبا نزدیک بودیم. اما در بخش هوشمند، تیم صنعتی اصفهان اصلا حضور نداشت و نمی‏دانیم تیم اول دیگر چطور انتخاب شده است؟

وی با بیان اینکه «شما می‏توانید این مطلب را از خود دانشجویان تیم دانشگاه شریف و دیگر تیم‏ها هم بپرسید»، افزود: فیلم‏های مسابقات موجود است و ما معتقدیم در روند داوری بی‏عدالتی شده است که چنین مسأله‏ای، در محیط های علمی درست نیست و اعتماد دانشجویان را از بین می‏برد.

سرپرست تیم اورنج در پاسخ به این پرسش که «کدام مراحل مسابقات در قوانین آمده بود که در عمل رعایت نشد؟»، گفت: مسابقات شامل تست‏های «کشش»، «مانور»، «سرعت، شتاب، توقف»، «دایره هوشمند» و «مارپیچ هوشمند» بود. در تست دایره هوشمند که قرار بود بویه‏ها ثابت باشند؛ حرکت می‏کردند! در تست مارپیچ هوشمند، ابعاد مطابق آنچه اعلام شده بود، نبود. در تست «سرعت، شتاب، توقف» هم، فقط بخش سرعت اجرا شد و گفتند فدراسیون قایقرانی اجازه تست کامل را نمی‏دهد.

وی افزود: این ایرادات در حالی مشاهده شد که در تست‏های هوشمند، ابعاد خیلی مهم است. طراحی شناورها هم بر اساس ابعاد دقیق و ثابت بودن بویه‏ها صورت گرفته بود که متأسفانه این موارد رعایت نشد. ما در تست مارپیچ، خودمان نحوه بویه‏گذاری را دیدیم و معلوم بود از قبل برای آن فکر نشده بود.

سرپرست تیم اورنج همچنین درباره تأخیر در برگزاری دور نهایی مسابقات شناورهای هوشمند گفت: اگر از قبل اعلام می‏شد که مسابقات قرار است 8 ماه بعد انجام شود؛ می‏شود طبق این زمان برنامه‏ریزی و کار کرد. در حالیکه ابتدا به ما اعلام شد مسابقات تیرماه 90 برگزار می‏شود که این زمان چند بار به تعویق افتاد تا نهایتا در اردیبهشت ماه 91 شاهد برگزاری مرحله نهایی بودیم.

وی افزود: در مدت 8 ماه می‏شد قسمت‏ها و قابلیت‏های ویژه‏ای را به شناور اضافه کرد؛ اما در مدت یک ماه این کار ممکن نیست. بویژه آنکه سیستم‏های برق، حساس هستند و دستکاری آنها می‏تواند مشکل‏ساز شود و رفع آن هم، احتیاج به زمان دارد. به همین دلیل هم، وقتی مسؤولان برگزاری مسابقات، یک ماه یک ماه زمان مرحله نهایی را عقب می‏انداختند؛ نمی‏شد کار خاصی انجام داد.

جانی‏زاده درباره امکانات ویژه شناور اورنج گفت: ما بیشتر روی پایداری و مانوردهی شناور کار کرده بودیم. در امکانات ویژه برای توقف شناور، ترمز را پیش‏بینی کرده بودیم؛ بطوری که در سرعت بالا توانستیم دور درجا بزنیم.

سرپرست تیم اورنج در پاسخ به این پرسش که «آیا اعضای این تیم به جز فعالیت دانشجویی با مراکز صنعتی و صنایع دریایی هم همکاری دارند؟»، گفت: تاکنون چنین اتفاقی نیفتاده است. شاید در این بعد، باید گله کنیم و شاید هم، هنوز شناخته نشده‏ایم. از این جهت، به حمایت بیشتری نیاز داریم.

وی در پایان از مسؤولان خواست تا در برنامه‏ریزی و ارزشگذاری به گونه‏ای عمل کنند که علم از فاز تئوری به حوزه عمل وارد شود و زمینه تولید «علم صنعتی» را فراهم آورند. این در حالی است که ما چنین مسأله‏ای را شاهد نیستیم و مثلا تیم‏های برتر مسابقاتی نظیر شناورهای هوشمند جزو نخبگان تعریف نمی‏شوند و حتی با برگزاری سهل‏انگارانه مسابقات، انگیزه‏ها را می‏کشند و عملا از پیشرفت‏های صنعتی جلوگیری می‏شود.

حاجی‏زاده بر این اساس پیش‏بینی کرد: تجربه این دور مسابقات باعث شد تا افرادی که در این دوره با تیم ما کار کردند؛ در دور بعد بسیار سخت‏تر وارد کار شوند. 

سرپرست تیم سریرا: هماهنگی مسابقات زمان می‏برد
محمد مهدی عظیمی‏نیا سرپرست تیم سریرا (از دانشگاه صنعتی شریف) نیز درباره روند برگزاری مسابقات به مارین نیوز گفت: داوران و نفرات برگزارکننده مسابقات افراد خوبی بودند؛ اما هماهنگی بین آنها کم بود و دلیل آن هم، این بود که این تازه دومین دوره مسابقات است.

وی در مورد انتقاد برخی تیم‏ها مبنی بر عدم رعایت برخی قوانین در روند مسابقات نیز گفت: یکی از این آیتم‏ها، کلید اضطراری بود که شناور ما، اورنج و چند تیم دیگر داشتند و تعدادی هم نداشتند. دراین‏باره، داوران چندان حساسیتی نشان ندادند. البته تیمی که این کلید را بر روی شناور خود نداشته باشد، خودش ضرر می‏کند و به زحمت می‏افتد.

عظیمی‏نیا با بیان اینکه «شخصا از نزدیک شاهد زحمات برگزارکنندگان مسابقات بودم»، درعین‏حال گفت: برگزاری بهتر مسابقات زمان می‏برد و انتظار می‏رود در ادوار آتی، شاهد هماهنگی بیشتر تیم برگزاری باشیم.

وی در ادامه به تشریح فعالیت‏های تیم سریرا پرداخت و گفت: ما تلاش کردیم تیمی را از متخصصان و دانشجویان رشته‏های مختلف شکل دهیم تا بتوانیم شناوری با قابلیت‏های بالا ارائه کنیم. 

سرپرست تیم سریرا از ساخت تقریبا همه قطعات شناور توسط اعضای این تیم خبر داد و گفت: همه بُردهای الکترونیکی توسط اعضای تیم ساخته شده و حتی اسم تیم بر روی آنها حک شده است. سیستم رانش آلومینیومی شناور هم بطور کامل توسط خود تیم طراحی و ساخته شده است. 

وی ترکیب تیم سریرا را شامل 8 نفر و با حضور دکتر بهزاد، عضو هیأت علمی دانشکده مکانیک دانشگاه صنعتی شریف، بعنوان مشاور علمی ذکر کرد و گفت: تیم ما از سه قسمت طراحی بدنه، طراحی مکانیسم سیستم رانش و طراحی الکترونیک و هوشمندسازی شکل گرفت.

عظیمی‏نیا با بیان اینکه «سیستم رانش شناور سریرا از نوع آرنسون است»، توضیح داد: در شناورهای کشور ما تاکنون کمتر از این سیستم رانش استفاده شده؛ چرا که مکانیزم ساخت آن بسیار پیچیده است. اما ما سعی کردیم این سیستم را در ابعاد مدل طراحی کنیم و بسازیم.

وی افزود: این سیستم به جای آنکه از سکان استفاده کنیم؛ به شفت شناور زاویه داده‏ایم و از این طریق، راندمان سیستم رانش در حد زیادی بالا رفته است. بطوری که به محض فرمان دادن، شناور زاویه می‏گیرد و تغییر مسیر می‏دهد. 

عظیمی‏نیا در پاسخ به این پرسش که «آیا سیستم رانش این شناور که در ابعاد مدل ساخته شده، قابلیت به‏کارگیری در شناورهای بزرگ را نیز دارد؟»، گفت: یکی از ویژگی‏های صنعت دریایی و صنایع ساخت شناور آن است که وقتی شناوری را در ابعاد مدل می‏سازید؛ چه از نظر طراحی بدنه و چه سیستم رانش، هنگامی که به نتیجه برسید، شناور ساخته‏شده قابلیت آن را دارد تا در سایزها و مقیاس بزرگ نیز ساخته شود. در مورد این شناور هم، به جرأت می‏توانم بگویم که تیم سریرا آمادگی کامل برای ساخت شناور مشابه در ابعاد بزرگتر را دارد؛ چرا که عملا 60 تا 70 درصد راه ساخت چنین شناوری را طی کرده‏ایم.

وی افزود: در بخش الکترونیک و هوشمندسازی هم از یک بُرد با پردازنده مرکزی بسیار قدرتمند و سرعت بالا همچنین، یک بُرد برای قرارگیری ماژول آینس و یک بُرد دیگر برای کانکتورها طراحی شد که قابلیت اتصال به سلول‏های خورشیدی را هم دارد. کنترلر شناور هم که مجهز به LCD و Touch Screen است؛ بطور خاص برای این شناور ساخته شد و از بازار خریداری نشده است.

به گفته سرپرست تیم سریرا، برآیند این اقدامات به ساخت شناوری تندرو از نوع planning با سیستم رانش پیشرفته سطحی و سیستم‏های الکترونیک و هوشمند نوین در سطح دنیا منجر شد.

وی درباره صنایع دریایی شهید جولایی و سازمان تحقیقات و خودکفایی ندسا، بعنوان حامیان ساخت این شناور، و اینکه «آیا مذاکره‏ای میان تیم سریرا با این مراکز برای ساخت شناوری در باعاد بزرگتر صورت گرفته؟»، نیز گفت: فعلا در مورد آینده صحبتی نداشته‏ایم؛ ولی سعی ما آن بود که از تمامی ظرفیت‏های موجود در صنایع دریایی کشور استفاده کنیم. به همین دلیل، از قابیلت‏های موجود در صنایع دریایی شهید جولایی و سازمان تحقیقات و خودکفایی ندسا هم سود بردیم که هرکدام در توان خود کمک کردند که واقعا جای قدردانی دارد.

عظیمی‏نیا هزینه ساخت شناور سریرا را حدود 7 میلیون تومان عنوان کرد و گفت: بخشی از این هزینه را دو حامی پروژه تأمین کردند و بخشی را هم که اسپانسری پیدا نشد، خودمان پرداخت کردیم. معاونت پژوهشی دانشگاه صنعتی شریف هم در روند اجرایی کار، حمایت‏های لازم را انجام داد.

وی درعین‏حال گفت: هرکس نام دو مجموعه صنعتی و یک دانشگاه را بر روی این شناور می‏بیند، تصور خواهد کرد ما مشکلی در روند ساخت نداشته‏ایم، در حالیکه با مشکلات و محدودیت‏های زیادی در تعامل با همین حامیان مواجه بودیم.

عظیمی‏نیا با اشاره به اینکه «ما تست‏های شناور را در دریاچه‏های بیرون تهران و پارک‏ها گرفتیم»، افزود: تنها یک روز قبل از مسابقات، توانستیم شناور را در محل دریاچه ورزشگاه آزادی آزمایش کنیم.

وی در ادامه، سطح برگزاری مسابقات شناورهای هوشمند را «بالا» دانست و با اشاره به هزینه‏ها و هماهنگی‏‎های مربوط به آن گفت: خود تیم ما و بسیاری دیگر از تیم‏ها، تا آخرین روزها مشغول کار بودیم و به همین دلیل، طولانی شدن روند برگزاری مسابقات تا حدی طبیعی است. با این حال، مسأله مهم و ملموس، فقدان حمایت‏های لازم از تیم‏های دانشجویی است.

سرپرست تیم سریرا در این مورد توضیح داد: گرچه ممکن است مراکز صنعتی و دانشگاه‏ها از نظر مالی تا حدی به تیم‏ها کمک کنند؛ اما آنچه مورد نیاز است، زیرساخت‏ها و ساختارهای حمایتی لازم برای توسعه صنایع شناورهای هوشمند در کشور است. باید در صنایع دریایی کشور مراکزی وجود داشته باشد تا مثلا برای تیم‏هایی که از نظر طراحی کارهای نوینی انجام داده‏اند، هم از نظر مادی و هم معنوی حمایت‏هایی را صورت دهد. در حالیکه این حمایت‏ها الآن بسیار ضعیف است و البته مسابقاتی نظیر مسابقات شناورهای هوشمند می‏تواند وسیله‏ای برای پیشرفت فعالیت‏های دانشجویی باشد.

وی تأکید کرد: افراد نیت خیر لازم برای حمایت از دانشجویان را دارند؛ اما ساختارها باید مقداری اصلاح شود تا بتوان راحت‏تر و سریع‏تر حمایت‏ها را صورت داد.

عظیمی‏نیا درباره هدف از ساخت این شناور گفت: مجموعه تیم ما نگاه تجاری به فعالیت‏های خود دارند؛ اما این شناور صرفا با هدف شرکت در مسابقات ساخته شده؛ اما فکر می‏کنیم این شناور قابلیت‏هایی دارد که بطور کامل قابل انتقال و توسعه در شناورهای بزرگ خواهد بود.
وی مهمترین ویژگی شناور سریرا را «فرم بدنه شناور تندرو» دانست و توضیح داد: این فرم بدنه در شناورهای مختلف نظامی، گردشگری، امداد  و نجات و مسابقه‏ای کاربرد زیادی دارد؛ چراکه می‏تواند در دریا و علیرغم drug بالای نیروی آب با سرعت بیش از 4 متر بر ثانیه و قدرت مانور بالا حرکت کند.

عظیمی‏نیا یکی از استانداردهای شناور سریرا را پایداری آن ذکر کرد و گفت: در طراحی‏های ما بحث آبخور شناور، وضعیت دریا و موج را مدنظر قرار داریم و نتیجه آن هم، خوشبختانه شناوری با پایداری بسیار بالا و سرعت مناسب بوده است.

وی درباره حضور دانشجویان دانشگاه‏های مختلف در تیم سریرا نیز توضیح داد: ترکیب اصلی تیم (5 نفر از 8 نفر) از دانشگاه شریف و رشته مهندسی دریا هستند. اما در کنار آن، تلاش داشتیم افراد توانمند را جذب کنیم که در نتیجه، آقای داداشی، از دانشگاه آزاد قزوین، را که عضو تیم ملی روبوکاپ کشور و دارای چندین مقام کشوری و جهانی است را برای بخش هوشمندسازی؛ آقای نوروزی، فارغ‏التحصیل دانشگاه مالک اشتر و شاغل در گروه شناورهای تندرو، را برای بخش بدنه و آقای جمشیدی، فارغ‏التحصیل رشته برق دانشگاه امیرکبیر، را برای بخش پیشرانش به تیم آوردیم و حاصل آن شناوری شد که با وجود 10 بار تست‏های دوساعته به هیچ مشکلی برنخورده است.