نقش صنایع دریایی و کشتی سازی در ایجاد فرصت های شغلی

معضل بیکاري یکی از  مشکلات و معضلات اساسي امروز بسیاری از جوامع است. به گفته مديركل آ‍‍‍ژانس اشتغال سازمان ملل متحد شمار جوانان بيكار 15 تا 24 سال جهان در 10سال گذشته رشد بسیاری داشته و هم اکنون قريب به 13 درصد از جمعيت جوانان جهان بیکار هستند.

اين روند در كشورهاي درحال توسعه كه جوانان بخش عمده اي از جمعيت اين كشورها را تشكيل مي دهند شرایط نامناسب تری دارد. به طوری که نرخ بیکاری ایران در سال‌های 2004 تا 2013 تقریبا معادل 2 برابر متوسط نرخ بیکاری در جهان طی این مدت بوده است.

بهره مندي از  2000 كيلو متر مرز آبي دريايي موهبتي است خدادادي كه در اختيار مردم کشورمان قرار گرفته است. در معادلات امروزي جهان هر كشوري كه مرز دريايي داشته باشد مي تواند نقش مهمي را در معادلات جهاني ايفا نمايد. هرچند كه در حال حاضر كشورهاي چون سوئيس و مجارستان كه فاقد هرگونه مرز آبي دريايي اند در عرصه حمل ونقل دريايي به فعاليت مشغول بوده و رشد اقتصادی مناسبی داشته اند.

همچنین بیش از 90 درصد تجارت جهاني از طريق دريا صورت گرفته و روزانه صدها فروند شناور ميليونها تن كالا را جابجا مي نمايند. از آنجا كه حمل و نقل دريايي به عنوان ارزانترين نوع حمل و نقل به دليل ويژگي هاي خاص خود شناخته گرديده است، صاحبان كالا تمايل دارند از اين شيوه جهت حمل كالاي خود استفاده مي نمايند. در راستاي تحقق اين مهم، توسعه بنادر از يك سو و تمايل مالكين شناورها به داشتن شناورهائي با قابليت حمل بيشتر كالا طي يك سفر از سوئي ديگر، زمينه را براي خودنمائي شركتهاي شناورسازي مهيا نموده است.

صنعت كشتيراني با شتابي سر سام آور در جهان امروز در حال توسعه و حركت بوده و هيچ تصميمي نيز براي توقف مسیر خود متصور نيست و دريافت سفارش ساخت شناور از اولويت هاي كشور صاحب اين صنعت به شمار مي آيد. كشورهاي چين، كره جنوبي و ژاپن غولهاي بزرگ كشتي سازي دنيا بازارهاي ميليارد دلاري این صنعت را تصاحب کرده و براي آن برنامه ريزي مي نمايند. کره جنوبی هم اکنون 35در صد، چین  34درصد و ژاپن 13 درصد از اين بازار را بخود اختصاص داده است. ديگر كشورها نيز از اروپائي گرفته تا آسيائي و حتي عربي سعي دارند از اين قافله عقب نمانند. چرا كه كشتي سازي درآمد زا و از همه مهمتر اشتغال زا است.

کشور تركيه نیز در توسعه صنعتي خود به توسعه و حمايت از صنعت كشتي سازي برآمده است. اين صنعت در چند سال گذشته ميلياردها دلار به اقتصاد ملي اين كشور تزريق نموده است و در حال حاظر چهارمین کشور برتر در این صنعت به شمار می رود.

در شرق دور سه شركت بزرگ كشتي سازي كره جنوبي (هيونداي - دوو- سامسونگ) در پي بستن قراردادهای ميليارد دلاری با كشور هاي ديگر جهان براي ساخت كشتي هستند.

حال با نگاهی گذرا به کشورهای صاحب صنعت کشتی سازی و مقایسه اعداد و ارقام موجود در زمینه جذب نیروهای کار در این بخش و بوجود آوردن فرصتهای شغلی فراوان چهره این صنعت بیشتر نمایان خواهد شد.

كارخانه هاي كشتي سازي هيونداي در سواحل جنوب شرقي شبه جزيره كره بیش ار 12هزار كارمند و تكنسين و كارگر ماهر در كارخانه ها به کارگرفته است.

شركت كشتي سازي هيونداي ميپو ديگر شركت كره اي فعال در اين  بخش است كه قريب 8هزار نفر كارگر ماهر را در استخدام خود دارد.

شركت هيونداي ساههو نيز بيش از 6هزار نفر كارگر ماهر را در اختيار خود دارد . شركت كشتي سازي دوو بعنوان شركتي پيشتاز و متخصص در ساخت انواع شناور و صنايع فراساحل از تخصص 1500كارمند دفتري و 10هزارنفركارگر ماهر بهره مي جويد. ديگر شركت كره اي سامسونگ است كه داراي 13 شعبه و يك كارخانه خارج از كشور بوده و داراي بیش از 10هزار كارمند است.

اين در حالي است كه 33 سال پيش كه طرح و نقشه اوليه مجتمع كشتي سازي فراساحل ايران ريخته شد صنايع كشتي سازي كره جنوبي نيز  فعاليت خود را آغاز نموده اند.

صنايع كشتي سازي داليان چين نيز به عنوان يكي از شركتهاي شناور سازي چين به تنهائي از حدود 10هزار كارمند، كارگر، تكنسين، مهندس و مهندس ارشد بهره می برد . اين در حالي است كه چين داراي چندين شركت شناور سازي بوده و ده ها هزار نفر نيروي انساني را در بخشهاي مختلف خود بكار گمارده است.

در ژاپن نيز شركتهاي كشتي سازي ايماباري  (imabari)، اوشيما  (oshima)، ناگازاكي  (nagasaki)، ميتسوبيشي (Mitsubishi) ، يونيورسال (universal)، تسونشي (tsuneishi)، كويوداك يارد (koyo dock yard) و شركت كشتي سازي IHI MARINE UNITED ده ها هزار نفر نيروي كاري متخصص، ماهر و ساده را در خود جاي داده اند.

در اروپا و كشور آلمان پس از پشت سر گذاشتن بحران اقتصادي سال 2001 مجددا بازار ساخت كشتي رونقي دوباره يافت و سفارشات زيادي از كشورهاي مختلف جهان به ويژه ايران دريافت نموده است . بدليل آغاز فعاليت جديد در ساخت كشتي اكثر كارگاه هاي كشتي سازي در آلمان تعداد كاركنان خود را به بیش از 22هزار نفر افزايش داده اند. اين در حالي است كه اگر صنايع ساخت شناور هاي نظامي و تعميراتي و همچنين صنايع تبديلي را به آن اضافه نمائيم اين تعداد به بیش از 27 هزار نفر خواهد رسيد.

لهستان ديگر كشور اروپائي نيز درزمينه تعميرات و ساخت انواع شناورها توانسته است بيش از 20 هزار نفر را در اين صنعت بكار مشغول نمايد.

اين آمار و ارقام تنها گوشه اي از قابليتهاي صنعت كشتي سازي در كشورهایي است كه به اهميت موضوع پي برده و از اين فرصت بهترين استفاده را در جهت كسب درآمد بيشتر و جذب نيروي كار نموده اند.

از آنجا كه  صنعت كشتي سازي به عنوان يكي از  محورهاي اشتغال شناخته شده است ميتواند در كنار خود  صنايع ديگر را نيز به تحرك وا دارد، در زمان ساخت يك شناور عوامل متعددي دست بدست هم داده و پروژه ساخت را پيش مي برند. كارگران ماهر در زمينه لوله كشي، برقكاري و ..... پا به پاي مهندسان و كارگران ماهر جوشكار و مونتاژ كار و پس از تكميل ساخت بدنه شناور هنر نمائي خود را در با شكوه تر شدن اين صنعت به نمايش ميگذارند.

اين در حالي است كه پس از ساخت شناور و به آب اندازي آن مرحله ديگري از معجزه اشتغالزایي اين صنعت بروز نموده كه غیر از خدمه شاغل بروي شناور صدها نفر نيروي كار ساده و تخصصي دیگر نیز در بنادر با عنوانهاي متفاوتي چون تخليه و بارگيري، ترابري، عمليات بندري و انبارداري بواسطه اين صنعت مشغول بكار ميگردند. شركتهاي نمايندگي كشتيراني، شركتهاي توليدي و فروشندگان تجهيزات ايمني و كمك ناوبري و تعميراتي از ديگر بخشهایي هستند كه توان جذب نيروهاي فني را در رابطه با اين صنعت دارا هستند.

قطعا بدون در نظر گرفتن موارد ذكر شده فوق و عدم تلاش در جهت فراهم نمودن بسترهاي لازم توسط دلسوزان در راستاي بكارگيري نيروهاي آموزش ديده و ماهر، به هيچ وجه تلاش مسئولان آموزشي نيز به ثمر نخواهد نشست و سرمايه هاي ارزشمند جامعه به دليل عدم درك و بهره گيري از فرصتهای ارزشمند موجود به تهديدي جدي تبديل خواهند گرديد كه نتايج زيان باري را در پي خواهد داشت.

سیدمحمد سیدکریمی