به گزارش مارین نیوز، امیر جغتایی، غواص صنعتی و از مؤسسان انجمن صنفی غواصی صنعتی ایران، در گفتوگو با خبرنگار این رسانه، مجموعهای از چالشهای ساختاری حوزه غواصی صنعتی را تشریح کرد و خواستار بازنگری جدی در حکمرانی، ایمنی و نحوه بهرهبرداری از ظرفیتهای موجود شد.
نبود روال و مرجع ملی؛ ریشه مشترک بحرانها
جغتایی با اشاره به شکلگیری انجمن صنفی غواصی صنعتی ایران، هدف اصلی از تأسیس این تشکل را ایجاد انسجام حرفهای و استقرار روالها و الزامات یکپارچه در سطح ملی دانست و گفت: بسیاری از مشکلات امروز غواصی صنعتی کشور، از یک ریشه مشترک نشأت میگیرد و آن نبود یک نظام یکپارچه، مرجع ملی ناظر و الزامات شفاف و الزامآور است. وقتی چنین چارچوبی وجود نداشته باشد، هر پروژه بر اساس سلیقه، مصلحت یا محدودیتهای مقطعی اجرا میشود و نتیجه آن، تضعیف ایمنی و افزایش ریسک جانی است.
او افزود: در نبود چنین مرجعی، نه شرح وظایف حرفهای غواصان بهدرستی تعریف میشود، نه مسئولیت کارفرما، پیمانکار و مدیر پروژه در قبال جان نیروی انسانی روشن است. در نتیجه، در زمان وقوع حادثه، امکان پیگیری حقوقی شفاف و مؤثر نیز عملاً از بین میرود.
ایمنی؛ حلقه مفقوده در پروژههای پرریسک دریایی
این غواص صنعتی باسابقه با تأکید بر اینکه غواصی صنعتی یکی از پرریسکترین مشاغل تخصصی در پروژههای دریایی است، گفت: غواصی صنعتی با فشارهای فیزیکی و روانی شدید همراه است؛ موضوع فقط حضور زیر آب نیست. بحث زمان ماند، عمق، برداشت فشار، شرایط فیزیولوژیک غواص و تجهیزات پشتیبانی مطرح است. نادیده گرفتن هر یک از این مؤلفهها میتواند منجر به آسیبهای دائمی یا از دست رفتن جان غواص شود.
جغتایی ادامه داد: متأسفانه در برخی پروژهها، ایمنی بهعنوان «هزینه اضافی» دیده میشود، نه یک الزام غیرقابل مذاکره. این نگاه کاملاً غلط است، زیرا هزینههای انسانی، حقوقی و حتی مالیِ یک حادثه، چندین برابر هزینه پیشگیری خواهد بود.
ناآشنایی تصمیمگیران با واقعیت غواصی صنعتی
او یکی از عوامل اصلی تداوم این شرایط را فقدان شناخت تخصصی در سطح تصمیمگیری دانست و تصریح کرد: بسیاری از مدیران و تصمیمگیران پروژهها، تجربه میدانی یا دانش تخصصی غواصی صنعتی ندارند. وقتی تصمیمگیر، ابعاد واقعی این حرفه را نمیشناسد، تصمیماتش ناخواسته به افزایش ریسک منجر میشود.
به گفته جغتایی، غواصی صنعتی نیازمند آموزشهای مستمر، شایستگی جسمی و ذهنی، و رعایت دقیق روالهای فنی است و نمیتوان با نگاه سادهانگارانه یا صرفاً اقتصادی آن را مدیریت کرد.
نیروی انسانی داخلی؛ ظرفیتی که نادیده گرفته میشود
این پیشکسوت غواصی صنعتی با انتقاد از وابستگی غیرضروری به نیروی خارجی در برخی پروژهها گفت: در شرایطی که غواصان ایرانی از تجربه و توان فنی بالایی برخوردارند، استفاده گسترده از نیروی خارجی، آن هم با هزینههای چندبرابری، توجیه منطقی ندارد. اختلاف پرداختی میان نیروی خارجی و غواص ایرانی میتواند صرف آموزش، تجهیز و ارتقای ظرفیت داخلی شود.
او افزود: تجربه پروژههای عملی نشان داده غواصان ایرانی، بهویژه در پروژههای فرسایشی و شرایط سخت محیطی، از نظر تطبیق بدنی و ماندگاری عملکرد، مزیتهای قابلتوجهی دارند. نادیده گرفتن این ظرفیت، نوعی فرصتسوزی ملی است.
انحصار تجهیزات و شناورها؛ مانع توسعه حرفهای
جغتایی یکی دیگر از مشکلات اساسی غواصی صنعتی کشور را تمرکز و انحصار تجهیزات و شناورهای تخصصی دانست و گفت: شناورها، کشتیهای تخصصی و تجهیزات غواصی، سرمایههای ملیاند. وقتی این داراییها در اختیار مجموعههای محدود قرار میگیرند و بدون بهرهبرداری مؤثر، متوقف میمانند، نهتنها سرمایه ملی هدر میرود، بلکه فرصت آموزش، اشتغال و ارتقای بدنه حرفهای غواصی نیز از بین میرود.
او تأکید کرد: بهرهبرداری شفاف، عادلانه و حرفهای از این تجهیزات میتواند هم کیفیت پروژهها را ارتقا دهد و هم به پایداری جامعه غواصی صنعتی کشور کمک کند.
از وقوع «حادثه» تا مسئولیت حرفهای و حقوقی
این غواص صنعتی در بخش دیگری از گفتوگو، به ضرورت تغییر نگاه به مفهوم «حادثه» اشاره کرد و گفت: زمانی که کارفرما و مدیر پروژه از خطرات کار آگاه هستند، اما آگاهانه از رعایت روالها و الزامات ایمنی عدول میکنند، دیگر نمیتوان از واژه «حادثه» استفاده کرد. این شرایط وارد حوزه مسئولیت حرفهای و حقوقی میشود.
او افزود: بررسی شفاف وقایع، بدون ملاحظات سازمانی یا مدیریتی، شرط اصلی اصلاح این چرخه ناایمن است. تا زمانی که مسئولیتپذیری بهصورت واقعی در پروژهها نهادینه نشود، تکرار حوادث اجتنابناپذیر خواهد بود.
غواصان صنعتی؛ سرمایه انسانی غیرقابل جایگزین
جغتایی با اشاره به جایگاه غواصان صنعتی بهعنوان سرمایه انسانی کشور گفت: غواص صنعتی سالها عمر، توان جسمی و سلامت خود را صرف پروژههای پرریسک میکند. حفظ این نیروها، صرفاً یک مطالبه صنفی نیست، بلکه یک ضرورت ملی است.
او تأکید کرد: حمایت واقعی، اصلاح رویکردهای مدیریتی، شفافسازی مسئولیتها و ارتقای ایمنی، میتواند از خروج نیروهای متخصص از این حرفه جلوگیری کند.
نقش انجمن صنفی و چشمانداز پیشرو
در پایان، جغتایی با اشاره به اخذ مجوز رسمی انجمن صنفی غواصی صنعتی ایران و برگزاری نخستین مجمع آن گفت: این انجمن با هدف انسجام حرفهای، ارتقای ایمنی، دفاع از حقوق غواصان و پیگیری تدوین روالهای تخصصی و ملی شکل گرفته است. جامعه غواصی صنعتی کشور محدود اما بسیار تخصصی است و در صورت حمایت صحیح، میتواند نقش مهمی در کیفیت و ایمنی پروژههای دریایی ایفا کند.
او افزود: انتظار ما از متولیان امر این است که با نگاهی واقعبینانه، از ظرفیتهای داخلی، نیروی انسانی متخصص و تجهیزات ملی بهدرستی استفاده کنند؛ رویکردی که هم به افزایش ایمنی منجر میشود و هم از هدررفت منابع کشور جلوگیری میکند.
غواصی صنعتی ایران؛ مطالبه صنفی امروز، الزام توسعه دریایی فردا
برآیند این گفتوگو نشان میدهد مسئله اصلی غواصی صنعتی در ایران، نه کمبود نیروی متخصص، بلکه ضعف در ساختار حکمرانی و نبود نظام منسجم نظارتی است؛ چالشی که در کنار انحصار تجهیزات و بیروالی در الزامات فنی، به فرسایش سرمایه انسانی این حوزه منجر شده است. در چشماندازی واقعبینانه، توسعه دریامحور زمانی معنا مییابد که ایمنی و شفافیت نهادی، همراه با بهرهگیری نظاممند از ظرفیتهای داخلی در چارچوب انتقال دانش، فناوری و استانداردهای پذیرفته شده بینالمللی، به اصول ثابت مدیریت پروژههای دریایی تبدیل شود.
/
حسنرضا صفری در نخستین مجمع عمومی انجمن صنفی غواصان صنعتی ایران: 
نگاهی به یک واقعیت مشترک در اقتصاد کلان و توسعه دریایی؛ 
