رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران در این یادداشت، با نقد شکاف میان نهادهای تخصصی و ساختار حکمرانی دریایی کشور و مقایسه یک نمونه نهاد غیردولتی اثرگذار در خارج از کشور با وضعیت انجمنهای تخصصی در ایران، به نقش این نهادها در فرآیندهای سیاستگذاری و تصمیمسازی ملی پرداخته است.
- نظم ایرانی در تداوم با اقتدار سیاسی؛ تنگه هرمز در آزمون تعهد در برابر تعهد
- «دریا مرکز برکت است»؛ تحقق اندیشههای رهبر شهید انقلاب در اقتصاد دریا به مدیران جهادی نیاز دارد
- چرا سیاست های دریامحور اجرا نمی شود؟
- از پراکندگی نهادی تا حکمرانی یکپارچه؛ آیا زمان بازنگری در مدیریت دریایی ایران فرا رسیده است؟
- MTS 1405 باید از سخنرانیمحوری عبور کند؛ رسانههای دریایی مطالبهگر شوند
- هماندیشی پنجمین رویداد MTS 1405؛ تأکید بر بازتعریف حکمرانی، تابآوری و عبور از کلیگویی
- پایان یک اسارت، آغاز پرسشهایی درباره نظام اعزام دریانوردان
- روایت تکاندهنده دریانوردان ایرانی از ۵۷ روز اسارت در امارات؛ از «قفس ۴۲ روزه» تا آزادی
- پیامدهای توافق موقت ایران و آمریکا برای صنعت دریایی و تجارت نفت
- نصب سکوی P4 رشادت توان مهندسی دریایی ایران را به نمایش گذاشت
۰
دکتر صفری در یادداشتی اختصاصی برای ماریننیوز؛
چرا نخبگان دریایی در غرب بازوی حکمرانیاند اما در ایران حاشیهنشین و نهاد مزاحم؟
به گزارش ماریننیوز، متن کامل یادداشت دکتر حسنرضا صفری را در ادامه میخوانید:
از بازوی حکمرانی تا نهاد مزاحم؛ چرا انجمنها و نخبگان توسعه دریامحور در غرب بخشی از دفاع از منافع ملیاند اما در ایران بخشی از تقابلند؟
در حالی که جهان در حال گذار به عصر «حکمرانی هوشمند دریایی» است و کشورهای پیشرو، امنیت منافع ملی خود را به دستان توانمندِ انجمنهای تخصصی و اندیشکدههای نخبگانی سپردهاند، در ایران شاهد یک پارادوکسِ دردناک هستیم: شکاف میان «حاکمیت» و «انجمنهای مهندسی». نگاهی به وضعیت سازمانهایی چون UANI (اتحاد علیه ایران هستهای) در آمریکا و مقایسه آن با جایگاه انجمن مهندسی دریایی ایران (امدا)، پرده از یک واقعیت تلخ برمیدارد: آنچه در غرب «بازوی امنیت ملی» است، در ایران به دلیل سوءمدیریت، «نهاد مزاحم» انگاشته شده است.
واکاوی شکاف راهبردی در ۹ شاخص
بررسی تطبیقی جایگاه UANI در ایالات متحده و انجمن مهندسی دریایی ایران نشان میدهد که تفاوت اصلی میان این دو نهاد، در نحوه اتصال آنها به ساختار حکمرانی و تصمیمسازی ملی قابل مشاهده است. این مقایسه بر اساس ۹ شاخص انجام میشود:
نخست، از نظر ماهیت و تعریف نهادی، UANI بهعنوان بازوی کنشگر و مشاور امنیت ملی در حوزه دریا شناخته میشود؛ در حالی که انجمن مهندسی دریایی ایران، نهاد مرجع تخصصی، علمی و فنی مهندسی دریایی است.
دوم، از منظر سابقه و عملکرد، UANI در سال ۲۰۰۸ تأسیس شده و بر پایش عملیاتی و تحلیل هوشمند زنجیره تأمین تمرکز داشته است؛ در مقابل، انجمن مهندسی دریایی ایران از دهه ۱۳۷۰ در حوزه آموزش، استانداردسازی و ترویج دانش پیشرو فعالیت کرده است.
سوم، در شاخص تأثیرگذاری در حکمرانی، UANI شکلدهنده دکترین و سیاستهای کلان تحریمی بوده است؛ اما انجمن مهندسی دریایی ایران، با وجود برخورداری از پتانسیل علمی، در دیوارهای بروکراسی محبوس مانده است.
چهارم، در حوزه نفوذ سیاسی و افراد شاخص، UANI از حضور دهها سناتور، دیپلمات و فرمانده ارشد نظامی برخوردار بوده است؛ در حالی که انجمن مهندسی دریایی ایران دارای نخبگان و استادان تراز اول است، اما از نفوذ سیاسی مؤثر برخوردار نیست.
پنجم، در شاخص عضویت مسئولان دولتی، UANI از مشارکت فعال و حمایت استراتژیک سطوح عالی بهره میبرد؛ اما در انجمن مهندسی دریایی ایران، این حضور تقریباً صفر و در حد عضویتهای تشریفاتی و غیرمؤثر بوده است.
ششم، از منظر نهادهای متولی عضو، UANI از حضور مستقیم و پشتیبانی منابع کلان دولتی برخوردار است؛ اما انجمن مهندسی دریایی ایران تقریباً فاقد چنین حضوری بوده و از حمایت عملیاتی محروم مانده است.
هفتم، در شاخص تعاملات رسمی طی پنج سال اخیر، UANI دارای نشستهای پیوسته و تصمیمساز بوده است؛ اما انجمن مهندسی دریایی ایران با وضعیتی تقریباً صفر و قطع کانالهای ارتباطی مواجه بوده است.
هشتم، در حوزه جلسات رئیسجمهور و اتاق بازرگانی، UANI پای ثابت مشاورههای کلان اقتصادی بوده است؛ در حالی که انجمن مهندسی دریایی ایران نادیده گرفته شده و از این جلسات دعوت نشده است.
نهم، در شاخص جایگاه در دکترین کشور، UANI بازوی پیشران امنیت و منافع ملی محسوب میشود؛ اما انجمن مهندسی دریایی ایران به نهادی تبدیل شده که به حاشیه رانده شده است.
برآیند این ۹ شاخص نشان میدهد که UANI در ایالات متحده در جایگاه بازوی حکمرانی، مشاوره و پیشرانی منافع ملی قرار گرفته است؛ در حالی که انجمن مهندسی دریایی ایران، با وجود مرجعیت تخصصی، علمی و فنی، از حضور مؤثر در ساختار حکمرانی و تصمیمسازی ملی محروم مانده است.
کالبدشکافی یک تراژدی مدیریتی؛ چرا به اینجا رسیدیم؟
پارادوکسِ نخبگان: غرب از «تخصص» میسازد، ایران «میسوزاند»
تفاوت بنیادین در اینجاست: در ایالات متحده، «یوآنی (UANI)» یک اندیشکده است که دولتِ آمریکا، آن را نه به چشمِ مزاحم، بلکه به چشمِ یک «ماشین تولید دانش برای امنیت ملی» میبیند. سناتورها و مقامات نظامی، تحلیلهایِ این نهاد را «خوراک تصمیمگیری» قرار میدهند.
اما در ایران، سیستمِ مدیریتی با نگاهی امنیتی-انحصاری، انجمنهای تخصصی را نه «شریک»، که «رقیب» یا «نهاد مزاحم» میبیند. وقتی در پنج سال اخیر، هیچ نشست راهبردی مؤثری میان هیئتمدیره «انجمن مهندسی دریایی» و مسئولین ارشد صورت نگرفته، و در جلسات کلان اقتصادیِ ریاست جمهور با اتاقهای بازرگانی، جایگاهی برای نمایندگان تخصصی این انجمن تعریف نشده، یعنی کشور ما از «خردِ نخبگانی» در حساسترین گلوگاههای استراتژیک (دریا) بینیاز انگاشته شده است. این، یک «توهم بینیازی خطرناک» است.
از «محاق» تا «خیزش ققنوس»
این بی مهریها و رویکردهای غیرتخصصی، انجمن مهندسی دریایی ایران را برای سالها به «محاق» برد. نخبگانی که باید در اتاقهای فرماندهی کشور حضور میداشتند، خانهنشین شدند تا راه برای تصمیمات خلقالساعه و آزمون و خطاهای پرهزینه باز شود. این دوره، دوران «سرمایِ سازمانی» بود؛ دورانی که در آن تخصص، به جرم استقلال، نادیده گرفته شد.
اما امروز، انجمن مهندسی دریایی ایران، چون ققنوس از خاکستر این بیتوجهیها برخاسته است. این بازگشت، یک «هشدار» و یک «فرصت» برای سیستم مدیریتی کشور است. ققنوس تخصص دریایی دوباره قد علم کرده تا بگوید: کشور بدون تکیه بر تشکلهای مردم نهاد تخصصی، در میانه رقابتهای پیچیده دریایی، به مقصد نخواهد رسید.
فراخوان برای تغییر: پایان دوران انزوا
نادیده گرفتن انجمن مهندسی دریایی، صرفاً یک کم لطفی اداری نیست؛ این یک خطای راهبردی پرهزینه برای منافع ملی است. وقتی انجمن، از اتاقهای فکر دولتی حذف میشود، دولت مجبور به اتخاذ تصمیماتِ غیر کارشناسی، موازی کاریهای هزینه بر و ناتوانی در برابر تهدیداتِ دریایی میشود.
در حالی که رقبای ما با استفاده از خردِ نخبگانی خود در حال طراحی دقیقترین نقشهها علیه زنجیره تأمین ایران هستند، متولیان ما هنوز درگیر برگزاری همایشهای تشریفاتی و نادیده گرفتن توان فنی نخبگان خود هستند.
سخن آخر با متولیان حکمرانی
1. بازنگری در ساختارهای تصمیمسازی
حضور نمایندگان انجمن مهندسی دریایی در تصمیمگیریهای کلان دریایی باید از یک «تعارف» به یک «الزام قانونی» تبدیل شود.
2. پایان دادن به برچسبزنیها
تخصصِ مستقل، «مزاحمت» نیست؛ بلکه «دفاع از منافع ملی» است.
3. حرکت به سوی همافزایی نه حاشیهنشینی
انجمن باید از جایگاهِ «منتقد بیرونی» به جایگاهِ «شریک استراتژیک» ارتقا یابد.
ققنوس تخصص دریایی از خاکستر بیتوجهیها برخاسته است. اگر مدیران دولتی برای این نهاد برخاسته از خاکستر جایگاهی قائل نشوند، تاریخ در مورد آنان قضاوت سختی خواهد کرد؛ چرا که در میانه نبرد برای حفظ قدرت دریایی، «مغزهای متفکر» خود را به حاشیه راندند. توسعه دریامحور بدون مشارکت حداکثری «انجمن مهندسی دریایی»، یک رؤیای شکست خورده است.
//
از بازوی حکمرانی تا نهاد مزاحم؛ چرا انجمنها و نخبگان توسعه دریامحور در غرب بخشی از دفاع از منافع ملیاند اما در ایران بخشی از تقابلند؟
در حالی که جهان در حال گذار به عصر «حکمرانی هوشمند دریایی» است و کشورهای پیشرو، امنیت منافع ملی خود را به دستان توانمندِ انجمنهای تخصصی و اندیشکدههای نخبگانی سپردهاند، در ایران شاهد یک پارادوکسِ دردناک هستیم: شکاف میان «حاکمیت» و «انجمنهای مهندسی». نگاهی به وضعیت سازمانهایی چون UANI (اتحاد علیه ایران هستهای) در آمریکا و مقایسه آن با جایگاه انجمن مهندسی دریایی ایران (امدا)، پرده از یک واقعیت تلخ برمیدارد: آنچه در غرب «بازوی امنیت ملی» است، در ایران به دلیل سوءمدیریت، «نهاد مزاحم» انگاشته شده است.
واکاوی شکاف راهبردی در ۹ شاخص
بررسی تطبیقی جایگاه UANI در ایالات متحده و انجمن مهندسی دریایی ایران نشان میدهد که تفاوت اصلی میان این دو نهاد، در نحوه اتصال آنها به ساختار حکمرانی و تصمیمسازی ملی قابل مشاهده است. این مقایسه بر اساس ۹ شاخص انجام میشود:
نخست، از نظر ماهیت و تعریف نهادی، UANI بهعنوان بازوی کنشگر و مشاور امنیت ملی در حوزه دریا شناخته میشود؛ در حالی که انجمن مهندسی دریایی ایران، نهاد مرجع تخصصی، علمی و فنی مهندسی دریایی است.
دوم، از منظر سابقه و عملکرد، UANI در سال ۲۰۰۸ تأسیس شده و بر پایش عملیاتی و تحلیل هوشمند زنجیره تأمین تمرکز داشته است؛ در مقابل، انجمن مهندسی دریایی ایران از دهه ۱۳۷۰ در حوزه آموزش، استانداردسازی و ترویج دانش پیشرو فعالیت کرده است.
سوم، در شاخص تأثیرگذاری در حکمرانی، UANI شکلدهنده دکترین و سیاستهای کلان تحریمی بوده است؛ اما انجمن مهندسی دریایی ایران، با وجود برخورداری از پتانسیل علمی، در دیوارهای بروکراسی محبوس مانده است.
چهارم، در حوزه نفوذ سیاسی و افراد شاخص، UANI از حضور دهها سناتور، دیپلمات و فرمانده ارشد نظامی برخوردار بوده است؛ در حالی که انجمن مهندسی دریایی ایران دارای نخبگان و استادان تراز اول است، اما از نفوذ سیاسی مؤثر برخوردار نیست.
پنجم، در شاخص عضویت مسئولان دولتی، UANI از مشارکت فعال و حمایت استراتژیک سطوح عالی بهره میبرد؛ اما در انجمن مهندسی دریایی ایران، این حضور تقریباً صفر و در حد عضویتهای تشریفاتی و غیرمؤثر بوده است.
ششم، از منظر نهادهای متولی عضو، UANI از حضور مستقیم و پشتیبانی منابع کلان دولتی برخوردار است؛ اما انجمن مهندسی دریایی ایران تقریباً فاقد چنین حضوری بوده و از حمایت عملیاتی محروم مانده است.
هفتم، در شاخص تعاملات رسمی طی پنج سال اخیر، UANI دارای نشستهای پیوسته و تصمیمساز بوده است؛ اما انجمن مهندسی دریایی ایران با وضعیتی تقریباً صفر و قطع کانالهای ارتباطی مواجه بوده است.
هشتم، در حوزه جلسات رئیسجمهور و اتاق بازرگانی، UANI پای ثابت مشاورههای کلان اقتصادی بوده است؛ در حالی که انجمن مهندسی دریایی ایران نادیده گرفته شده و از این جلسات دعوت نشده است.
نهم، در شاخص جایگاه در دکترین کشور، UANI بازوی پیشران امنیت و منافع ملی محسوب میشود؛ اما انجمن مهندسی دریایی ایران به نهادی تبدیل شده که به حاشیه رانده شده است.
برآیند این ۹ شاخص نشان میدهد که UANI در ایالات متحده در جایگاه بازوی حکمرانی، مشاوره و پیشرانی منافع ملی قرار گرفته است؛ در حالی که انجمن مهندسی دریایی ایران، با وجود مرجعیت تخصصی، علمی و فنی، از حضور مؤثر در ساختار حکمرانی و تصمیمسازی ملی محروم مانده است.
کالبدشکافی یک تراژدی مدیریتی؛ چرا به اینجا رسیدیم؟
پارادوکسِ نخبگان: غرب از «تخصص» میسازد، ایران «میسوزاند»
تفاوت بنیادین در اینجاست: در ایالات متحده، «یوآنی (UANI)» یک اندیشکده است که دولتِ آمریکا، آن را نه به چشمِ مزاحم، بلکه به چشمِ یک «ماشین تولید دانش برای امنیت ملی» میبیند. سناتورها و مقامات نظامی، تحلیلهایِ این نهاد را «خوراک تصمیمگیری» قرار میدهند.
اما در ایران، سیستمِ مدیریتی با نگاهی امنیتی-انحصاری، انجمنهای تخصصی را نه «شریک»، که «رقیب» یا «نهاد مزاحم» میبیند. وقتی در پنج سال اخیر، هیچ نشست راهبردی مؤثری میان هیئتمدیره «انجمن مهندسی دریایی» و مسئولین ارشد صورت نگرفته، و در جلسات کلان اقتصادیِ ریاست جمهور با اتاقهای بازرگانی، جایگاهی برای نمایندگان تخصصی این انجمن تعریف نشده، یعنی کشور ما از «خردِ نخبگانی» در حساسترین گلوگاههای استراتژیک (دریا) بینیاز انگاشته شده است. این، یک «توهم بینیازی خطرناک» است.
از «محاق» تا «خیزش ققنوس»
این بی مهریها و رویکردهای غیرتخصصی، انجمن مهندسی دریایی ایران را برای سالها به «محاق» برد. نخبگانی که باید در اتاقهای فرماندهی کشور حضور میداشتند، خانهنشین شدند تا راه برای تصمیمات خلقالساعه و آزمون و خطاهای پرهزینه باز شود. این دوره، دوران «سرمایِ سازمانی» بود؛ دورانی که در آن تخصص، به جرم استقلال، نادیده گرفته شد.
اما امروز، انجمن مهندسی دریایی ایران، چون ققنوس از خاکستر این بیتوجهیها برخاسته است. این بازگشت، یک «هشدار» و یک «فرصت» برای سیستم مدیریتی کشور است. ققنوس تخصص دریایی دوباره قد علم کرده تا بگوید: کشور بدون تکیه بر تشکلهای مردم نهاد تخصصی، در میانه رقابتهای پیچیده دریایی، به مقصد نخواهد رسید.
فراخوان برای تغییر: پایان دوران انزوا
نادیده گرفتن انجمن مهندسی دریایی، صرفاً یک کم لطفی اداری نیست؛ این یک خطای راهبردی پرهزینه برای منافع ملی است. وقتی انجمن، از اتاقهای فکر دولتی حذف میشود، دولت مجبور به اتخاذ تصمیماتِ غیر کارشناسی، موازی کاریهای هزینه بر و ناتوانی در برابر تهدیداتِ دریایی میشود.
در حالی که رقبای ما با استفاده از خردِ نخبگانی خود در حال طراحی دقیقترین نقشهها علیه زنجیره تأمین ایران هستند، متولیان ما هنوز درگیر برگزاری همایشهای تشریفاتی و نادیده گرفتن توان فنی نخبگان خود هستند.
سخن آخر با متولیان حکمرانی
1. بازنگری در ساختارهای تصمیمسازی
حضور نمایندگان انجمن مهندسی دریایی در تصمیمگیریهای کلان دریایی باید از یک «تعارف» به یک «الزام قانونی» تبدیل شود.
2. پایان دادن به برچسبزنیها
تخصصِ مستقل، «مزاحمت» نیست؛ بلکه «دفاع از منافع ملی» است.
3. حرکت به سوی همافزایی نه حاشیهنشینی
انجمن باید از جایگاهِ «منتقد بیرونی» به جایگاهِ «شریک استراتژیک» ارتقا یابد.
ققنوس تخصص دریایی از خاکستر بیتوجهیها برخاسته است. اگر مدیران دولتی برای این نهاد برخاسته از خاکستر جایگاهی قائل نشوند، تاریخ در مورد آنان قضاوت سختی خواهد کرد؛ چرا که در میانه نبرد برای حفظ قدرت دریایی، «مغزهای متفکر» خود را به حاشیه راندند. توسعه دریامحور بدون مشارکت حداکثری «انجمن مهندسی دریایی»، یک رؤیای شکست خورده است.
//
# تگ ها
۱
نصب سکوی P4 رشادت توان مهندسی دریایی ایران را به نمایش گذاشت
۲
از پراکندگی نهادی تا حکمرانی یکپارچه؛ آیا زمان بازنگری در مدیریت دریایی ایران فرا رسیده است؟
تازه ترین خبرها
